Historia Grenlandii

1. Praprzodkowie

Praprzodkowie dzisiejszych Inuitów wywodzą się z północno-wschodniej Alaski, gdzie początkowo zamieszkiwali tereny wybrzeża oraz tundry. W wyniku naturalne migracji powoli zasiedlili całą arktyczną Kanadę, a około roku 1250 dotarli do północno-zachodnich krańców Grenlandii.  Wyspa jest „kolonizowana” w falach, które różniły się pomiędzy sobą głównie używaną wówczas technologią. Można wyróżnić cztery takie fale – Independence, Saqqaq, Dorset  i Thule. Wszystkie te nazwy swoją genezę wywodzą z miejsc, w których odnaleziono archeologiczne ślady tych migracji. Z tych czterech fal, Thule dała początek dzisiejszym Inuitom.

Członkowie grupy Independence przybyli na Grenlandię ok 2400 p.n.e. z należącej dzisiaj do Kanady wyspy Ellesmere. Ocenia się, że grupę tą stanowiło ok. 500 0sób, którym udało się przeżyć (i ich następcom) w ciężkich warunkach atmosferycznych aż do 1800 – 1600 roku p.n.e. Kolejna grupa osadników mogła być swoistą konkurencją grupy Independance. W przeciwieństwie jednak do grupy Independance, byli o wiele bardziej liczni i zamieszkiwali na o wiele większym obszarze. Ostatecznie jednak i ta grupa wymarła, być może dając początek kolejnej fali  – Dorset.

Osadnicy z grupy Dorset byli niewątpliwie bardziej zaawansowani technologicznie od swoich poprzedników. Podsiedli m.in. umiejętność uzyskiwania oleju z wielorybów co pozwoliło im ogrzewać się ogniem podczas mroźnych grenlandzkich zim.

2. Grupa Thule – Inuici

Przybycie grupy Thule do brzegów Grenlandii w XI wieku na zawsze zmieniło oblicze ludzkiej obecności na wyspie. Członkowie grupy Thule mieli o wiele większą wiedzę, niż obecna wówczas na wyspie grupa Dorset. Z ich przybyciem pojawiają się bowiem na na terenie Grenlandii sanie ciągnięte przez psy, harpun do połowów oraz kajak. Przewaga technologiczna powoduje, że grupa Thule bardzo szybko  opanowuje zachodnie wybrzeże Grenlandii, co kończy tez obecność na tych terenach osadników z grupy Dorset. Mała Epoka Lodowcowa, która przyczyniła się do zakończenia kolonizacji Grenlandii przez Normanów, miała również niebagatelny wpływ na życie samych Inuitów. W wyniku obniżenia się temperatur, Inuici porzucili bowiem swoje wioski na północno-zachodnim wybrzeżu Grenlandii i udali się na południe, gdzie warunki była bardziej znośne. Jednocześnie zbyt intensywne myślistwo, głównie na pewien gatunek wielorybów, doprowadziło do pogorszenia się warunków życia, gdyż coraz trudniej było o dużo dobrego i bogatego w składniki pożywienia.

Ostatecznie jednak kultura Thule przetrwała, a jej członkowie są uważani za przodków dzisiejszych rdzennych Grenlandczyków.

3. Kolonizacja Normanów

Dla nas Europejczyków, historia Grenlandii wiąże się nieodparcie z Erykiem Rudym, Normanem (Wikingiem), który w roku 982 naszej ery został wygnany z Islandii za morderstwo, które popełnił. I w ten oto sposób, przepełniony opowieściami o nieodległym od Islandii lądzie,  Eryk rudy dociera do największej wyspy świata, której klimat w ówczesnym czasie diametralnie różnił się od dzisiejszych warunków pogodowych. Stąd też nazwa Zielona Wyspa.

Po kilku lata eksploracji Eryk rudy wraca na Islandię, z której na czele 25 statków rusza w celu skolonizowania wyspy. Do celu dociera 14 z nich i osadnicy zakładają pierwszą osadę – Brattahlid (dzisiejsze Qassiarsuk). Staje się ona na długie lata centrum osadnictwa Grenlandii (zw. Wschodnia Kolonia). Powstają też kolejne osady  m.in. Vesterbygd (tzw. Zachodnia Kolonia). W kolejnych latach przybywa coraz więcej osadników, którzy kolonizują dzisiejszą Południową i Zachodnią Grenlandią.

W roku 1000 przybywa na wyspę Leif Eriksson. Wkrótce w Brattahlid powstaje kościół chrześcijański. Zainteresowania Leif Eriksson nie ograniczają się jednak wyłącznie do religii. Leif Eriksson odkrywa bowiem również dzisiejszą arktyczną Kanadę i zostaje najprawdopodobniej pierwszym Europejczykiem na kontynencie amerykańskim.

Kolejne lata mijają na kolonizacji coraz to dalszych obszarów. Pierwsza oficjalna wzmianka o Grenlandii pochodzi z roku 1053, kiedy to papież Leo IX przekazał m.in. ludność Grenlandii pod władanie biskupa Adalberta.  W roku 1124 Grenlandia staje się odrębna diecezją kościoła chrześcijańskiego z siedzibą w Gardar (dzis. Igaliku, Południowa Grenlandia), niedaleko pierwszej osady Brattahlid. W czasach świetności na wyspie funkcjonowało 14 kościołów i jeden klasztor.

Lata 1100 – 1300 to okres ogólnego ocieplenia w Europie, który de facto pozwala na kolonizację Grenlandii. Koloniści zajmują się przede wszystkim myślistwem, a głównym towarem „eksportowym” są skóry niedźwiedzi polarnych oraz kości wielorybów. Rozwój handlu następuj przed wszystkim na linii Grenlandia – Islandia oraz Grenlandia – Norwegia. W tych czasach wiele statków nie dociera jednak do celu, stąd też ta wymiana handlowa jest czasami mocno ograniczona. W roku 1261 Grenlandia uznaje zwierzchność norweskiego króla co kładzie kres wolnemu handlowi – od tej pory jest on objęty królewskim monopolem, a król ściśle określa ilość statków, które mogą odwiedzać Grenlandię i Islandię.